Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Rodzaje i wykorzystanie siatek kartograficznych

Odwzorowanie kartograficzne - przeniesienie położenia punktów z powierzchni kuli ziemskiej na płaszczyznę mapy z zastosowaniem określonych metod matematycznych.

Siatka geograficzna to układ południków i równoleżników wyobrażony na kuli ziemskiej lub wykreślony na globusie.

Siatka kartograficzna to układ południków i równoleżników wykreślony na płaszczyźnie.

Siatki kartograficzne można podzielić na siatki klasyczne i umowne.

Siatki klasyczne są rzutami geometrycznymi siatki geograficznej.

Przykłady siatek klasycznych:

Siatka płaszczyznowa (azymutalna) normalna - rzut siatki geograficznej na płaszczyznę styczną do globusa w biegunie. W zależności od tego, gdzie znajduje się ognisko rzutu, rozróżniamy:

- siatkę centralną - ognisko rzutu w środku Ziemi,

- siatkę stereograficzną - ognisko rzutu na przeciwległym biegunie,

- siatkę ortograficzną - ognisko rzutu znajduje się nieskończenie daleko.

Mapy wykonane w oparciu o siatkę płaszczyznową normalną przedstawiają obszary okołobiegunowe. Równoleżniki są okręgami współśrodkowymi, południki zaś liniami prostymi zbiegającymi się w biegunie.

Siatka płaszczyznowa (azymutalna) normalna stereograficzna.

Siatka walcowa normalna - rzut siatki geograficznej na powierzchnię boczną walca stycznego do globusa wzdłuż równika. Siatka ta wiernie odtwarza kąty, dlatego jest stosowana w mapach komunikacyjnych morskich i lotniczych. Równoleżniki są liniami prostymi poziomymi, południki zaś liniami prostymi pionowymi.

Siatka walcowa normalna Merkatora.

Siatka stożkowa normalna - rzut siatki geograficznej na powierzchnię boczną stożka stycznego do globusa. Oś stożka pokrywa się z osią Ziemi. Siatka ta często stosowana jest do przedstawiania umiarkowanych szerokości geograficznych. Równoleżniki są fragmentami okręgów współśrodkowych, południki zaś liniami prostymi zbiegającymi się w biegunie.

Siatka stożkowa normalna.

Siatki klasyczne oprócz odwzorowania normalnego występują też jako siatki poprzeczne i ukośne. Zależy to od ułożenia płaszczyzny, walca lub stożka, na które rzutujemy siatkę geograficzną.

Siatki umowne nie są rzutami geometrycznymi siatki geograficznej. Są to siatki tworzone według pewnych założeń matematycznych w celu osiągnięcia wiernego odwzorowania kątów, pola powierzchni lub odległości.

Przykłady siatek umownych:

Siatka Mollweidego - w siatce tej półkula jest przedstawiona jako koło, cała Ziemia natomiast jako elipsa o dużej osi, dwa razy dłuższej niż oś mała. Jest to siatka wiernie przedstawiająca pola powierzchni. Równoleżniki są liniami prostymi poziomymi, południki zaś są liniami krzywymi (wyjątek to południk środkowy, który jest linią prostą pionową)

Siatka Mollweidego.

Siatka Kirchhoffa - służy do przedstawiania całej Ziemi lub półkuli. Jest to siatka rzadko stosowana. Równoleżniki są liniami prostymi poziomymi, południki zaś liniami łamanymi.

Siatka Kirchhoffa.

Istnieje również inny podział siatek kartograficznych. Oprócz siatek klasycznych i umownych, wyróżnione są w nim siatki pseudoklasyczne. Różnią się one od siatek umownych tym, że są zmodyfikowanymi siatkami klasycznymi. W tym ujęciu siatka Mollweidego jest siatką pseudoklasyczną, a siatka Kirchhoffa siatką umowną.

Przedstawienie siatki geograficznej na płaszczyźnie zawsze niesie z sobą zniekształcenia. Zniekształceniu mogą ulec kąty, pole powierzchni i odległości. Siatka kartograficzna może wiernie odwzorować tylko jeden z tych elementów. Dlatego siatki kartograficzne można podzielić na wiernokątne (równokątne), wiernopowierzchniowe (równopowierzchniowe, równopolowe) i wiernoodległościowe (równoodległościowe).

Siatkami wiernokątnymi są siatki walcowe normalne.

Siatką wiernopowierzchniową jest siatka Mollweidego.

Nie istnieją siatki w całości wiernoodległościowe. Wierne odwzorowanie odległości można zachować tylko w pewnych kierunkach (najczęściej wzdłuż południków lub równoleżników).

Istnieją również siatki dowolne, które nie przedstawiają wiernie żadnego z elementów.

Wykorzystanie siatek kartograficznych

Siatka kartograficzna Wykorzystanie Mapa w atlasie świata
azymutalna normalna do przedstawiania obszarów okołobiegunowych mapy „Arktyka” lub „Antarktyda”
azymutalna poprzeczna do przedstawiania półkuli mapy „Półkula Zachodnia”, „Półkula Wschodnia”
walcowa normalna w mapach komunikacyjnych mapa „Strefy czasowe”
stożkowa normalna do przedstawiania obszarów umiarkowanych szerokości geograficznych mapa fizyczna „Europa Środkowa”
Mollweidego normalna do wiernopowierzchniowego przedstawiania całej Ziemi mapa „Strefy klimatyczne”
Mollweidego ukośna jak wyżej mapa „Komunikacja”
Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij