Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Rozmieszczenie upraw roślinnych na świecie

W produkcji roślinnej wyróżniamy uprawy:

- żywieniowe (alimentacyjne) - zboża, rośliny korzeniowe, oleiste, cukrodajne, warzywa, owoce;

- pseudożywieniowe (pseudoalimentacyjne) - używki: kawa, kakao, herbata;

- przemysłowe - rośliny włókniste, kauczukowiec;

- pastewne - trawy, rośliny motylkowe, buraki pastewne.

Najważniejszymi roślinami żywieniowymi świata są zboża. Spośród nich podstawowe znaczenie dla wyżywienia ludności świata mają pszenica, kukurydza i ryż.

Pszenica jest głównym zbożem chlebowym świata. Należy do upraw wymagających pod względem glebowym. Uprawiana jest w strefie umiarkowanej, podzwrotnikowej i zwrotnikowej. Jej roczne zbiory kształtują się na poziomie od 600-630 mln ton. Głównymi rejonami uprawy są:

- w Ameryce Północnej - część Wielkich Równin w USA i Kanadzie;

- w Ameryce Południowej - pampa w północnej Argentynie;

- w Europie - Niziny: Francuska, Angielska, Węgierska, Rumuńska i Padańska, Wyżyna Bawarska, Ukraina, Powołże w Rosji;

- w Azji - Niziny: Chińska, Mandżurska i Gangesu, północny Kazachstan, Pendżab w Indiach i Pakistanie, Anatolia w Turcji;

- w Afryce - delta Nilu i południowe RPA;

- południowo-wschodnia część Australii.

Największymi eksporterami pszenicy są: USA, Kanada, Francja, Australia i Argentyna.

Powierzchnia upraw i zbiory pszenicy

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych Zbiory na 1 mieszkańca w kg
Świat 215638 629,6 100,0 98,7
Chiny 21626 92,0 18,8 70,8
Indie 26620 72,1 11,4 66,6
Stany Zjednoczone 20234 58,7 9,3 200
Rosja 22920 45,4 7,2 315
Francja 5235 39,7 6,3 661
Kanada 9862 25,9 4,1 811
Niemcy 3112 25,4 4,0 308
Turcja 9300 21,0 3,3 293
Australia 12200 20,4 3,2 1012
Pakistan 8216 19,5 3,1 129
Polska 2311 9,9 1,6 259

Kukurydza jest zbożem głównie paszowym oraz przemysłowym. Ma duże wymagania glebowe. Jej roczne zbiory wynoszą około 700-750 mln ton. Uprawiana jest w warunkach klimatu gorącego wilgotnego oraz umiarkowanego ciepłego. Głównymi rejonami uprawy są:

- Nizina Centralna w USA,

- Mandżuria oraz obszary nad Huang-ho w Chinach,

- środkowa i południowo-wschodnia część Wyżyny Brazylijskiej,

- Basen Akwitański we Francji.

Najważniejszymi eksporterami kukurydzy są: USA, Francja i Węgry.

Powierzchnia upraw i zbiory kukurydzy

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych
Świat 147022 721,4 100,0
Stany Zjednoczone 29798 299,9 41,6
Chiny 25654 132,2 18,3
Brazylia 12410 41,9 5,8
Meksyk 8000 20,0 2,8
Francja 1825 16,4 2,3
Argentyna 2331 15,0 2,1
Rumunia 3099 14,5 2,0
Indie 7000 14,0 1,9
Indonezja 3346 11,4 1,6
Polska 412 2,3 0,3

Ryż jest zbożem klimatu gorącego wilgotnego. Roczne zbiory wynoszą około 600 mln ton. Główne rejony jego uprawy znajdują się w strefie monsunowej w południowej i wschodniej Azji. Wyróżnia się dwie odmiany ryżu: ryż suchy (górski) oraz ryż mokry (nizinny). Uprawiany jest głównie w celach konsumpcyjnych, ale służy też do wytwarzania takich produków jak papier, maty lub szczotki ze słomy. Głównymi rejonami uprawy ryżu są:

- w Azji - Niziny: Gangesu i Indusu, Kotlina Syczuańska, dolina Jangcy, Góry Południowochińskie, delty: Mekongu oraz Irawadi, Jawa (Indonezja), Luzon (Filipiny), Honsiu (Japonia);

- w Ameryce Południowej - brazylijski stan Rio Grande do Sul;

- w Ameryce Północnej - część Niziny Zatokowej oraz stan Arkansas.

Innymi zbożami uprawianymi na świecie są jęczmień, żyto, owies oraz proso i sorgo.

Powierzchnia upraw i zbiory ryżu

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych
Świat 151296 605,8 100,0
Chiny 28327 177,4 29,3
Indie 42300 129,0 21,3
Indonezja 11908 54,1 8,8
Bangladesz 11000 37,9 6,3
Wietnam 7444 36,1 6,0
Tajlandia 9800 26,9 4,4
Myanmar 6000 22,0 3,6
Filipiny 4094 14,0 2,4
Brazylia 3730 13,3 2,2
Japonia 1701 10,9 1,8

Jęczmień jest zbożem średnio wymagającym zarówno pod względem glebowym, jak i klimatycznym. Uprawia się go w klimatach umiarkowanych i podzwrotnikowych. Zużywany jest do produkcji piwa oraz jako pasza. Spożywany jest też bezpośrednio jako kasza. Roczne zbiory wynoszą około 150 mln ton.

Powierzchnia upraw i zbiory jęczmienia

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych
Świat 52157 132,2 100,0
Rosja 9562 17,2 11,2
Kanada 4050 13,2 8,6
Niemcy 2324 13,0 8,5
Ukraina 4511 11,1 7,2
Francja 1630 11,0 7,2
Hiszpania 3170 10,6 6,9
Turcja 3500 9,0 5,9
Australia 3589 6,5 4,2
Wielka Brytania 1006 5,9 3,8
Stany Zjednoczone 1627 6,1 4,0
Dania 697 3,6 2,3
Polska 1014 3,6 2,3
Chiny 850 3,2 2,1

Żyto jest zbożem chlebowym i paszowym. Uprawiane jest w warunkach klimatu umiarkowanego chłodnego. Nie ma dużych wymagań glebowych. Jego roczne zbiory wynoszą około 18 mln ton.

Powierzchnia upraw i zbiory żyta

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych Zbiory na 1 mieszkańca w kg
Świat 6892 17,7 100,0 2,8
Polska 1549 4,3 24,2 112
Niemcy 625 3,8 21,7 46,4
Rosja 1860 2,9 16,2 19,9
Ukraina 716 1,6 9,0 33,6
Białoruś 597 1,4 7,9 142
Chiny 322 0,6 3,4 0,5
Kanada 165 0,4 2,4 13,1
Czechy 59 0,3 1,8 30,7
Turcja 143 0,3 1,5 3,8
Austria 46 0,2 1,2 26,3

Owies stanowi paszę dla koni oraz służy celom spożywczym. Ma niewielkie wymagania klimatyczne i glebowe. Uprawiany jest w górach oraz w warunkach klimatu umiarkowanego chłodnego. Roczne zbiory kształtują się na poziomie około 30 mln ton.

Powierzchnia upraw i zbiory owsa

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych
Świat 11666 25,9 100,0
Rosja 3286 5,0 19,1
Kanada 1320 3,7 14,2
Stany Zjednoczone 725 1,7 6,5
Polska 520 1,4 5,5
Niemcy 228 1,2 4,6
Australia 864 1,1 4,1
Hiszpania 477 1,0 3,9
Ukraina 510 1,0 3,9
Finlandia 326 1,0 3,9
Szwecja 248 0,9 3,6

Proso i sorgo są ważnymi zbożami żywieniowymi krajów afrykańskich i azjatyckich. Uprawiane są w warunkach klimatu gorącego, są odporne na suszę. Roczne zbiory wynoszą około 60 mln ton. Uprawiane są na południe od Sahary oraz na Wyżynie Dekańskiej w Indiach. Ostatnio na pierwsze miejsce w uprawie sorga wysunęły się Stany Zjednoczone, gdzie to zboże zużywane jest jako pasza.

Spośród roślin korzeniowych (bulwiastych) największe znaczenie mają ziemniaki, maniok i bataty.

Ziemniaki uprawiane są jako roślina paszowa, spożywcza oraz przemysłowa, będąca surowcem do produkcji alkoholu, syropu oraz krochmalu. Jest to uprawa nie mająca dużych wymagań glebowych i klimatycznych.

Powierzchnia upraw i zbiory ziemniaków

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych Zbiory na 1 mieszkańca w kg
Świat 18630 327,6 100,0 51,4
Chiny 4302 70,0 21,4 53,9
Rosja 3134 35,9 11,0 249
Indie 1400 25,0 23,1 7,6
Ukraina 1556 20,8 6,3 437
Stany Zjednoczone 472 20,7 6,3 70,4
Polska 713 14,0 4,3 367
Niemcy 295 13,0 4,0 158
Białoruś 508 9,9 3,0 1008
Holandia 161 7,5 2,3 460
Francja 160 7,3 2,2 121

Główni producenci manioku i batatów

Maniok Bataty
państwo mln t państwo mln t
Brazylia 23 Chiny 107
Tajlandia 21 Wietnam 2,1
Nigeria 20 Indonezja 2,0
Rep.Kongo 18 Uganda 1,8
Świat 152 Świat 126

Maniok podobnie jak ziemniaki uprawiany jest jako roślina spożywcza, paszowa oraz surowiec do produkcji alkoholu. Występuje w klimatach gorących strefy międzyzwrotnikowej. Odgrywa istotną rolę w wyżywieniu niektórych państw.

Bataty, podobnie jak maniok, uprawiane są w strefie międzyzwrotnikowej. Absolutnym potentatem w uprawie tej rośliny są Chiny.

Dwiema podstawowymi roślinami cukrodajnymi są trzcina cukrowa oraz buraki cukrowe.

Trzcina cukrowa jest rośliną klimatu gorącego wilgotnego. Jej łodyga zawiera około 20% cukru. Produkuje się z niej 65% cukru wytwarzanego na świecie.

Buraki cukrowe mają mniejsze znaczenie niż trzcina. Wymagają dobrych gleb. Uprawiane są w warunkach klimatu umiarkowanego ciepłego, głównie w Europie.

Powierzchnia upraw i plony buraków cukrowych

Państwa Powierzchnia zasiewów w tys. hektarów Zbiory w mln ton % zbiorów światowych Zbiory na 1 mieszkańca w kg
Świat 5604 249,2 100,0 39,1
Francja 386 30,6 12,3 509
Stany Zjednoczone 529 27,2 10,9 92,5
Niemcy 441 27,2 10,9 329
Rosja 790 21,8 8,8 151
Ukraina 699 16,5 6,6 348
Turcja 330 14,0 5,6 195
Polska 297 12,7 5,1 333
Włochy 217 10,1 4,1 176
Wielka Brytania 136 7,6 3,0 128
Hiszpania 103 7,0 2,8 160

Roślinami oleistym uprawianymi na świecie są soja, słonecznik, orzeszki ziemne, rzepak, oliwka, palma kokosowa i palma oleista.

Producenci wybranych roślin oleistych

Soja Słonecznik Rzepak
państwo mln t państwo mln t państwo mln t
USA 60 Argentyna 3,8 Chiny 7,7
Brazylia 19 Rosja 3,1 Indie 5,8
Argentyna 11 Francja 2,2 Kanada 3,7
Chiny 10 Ukraina 2,1 Niemcy 2,6
Świat 114 Świat 22,0 Świat 26,7

Najważniejszą rośliną oleistą jest soja. Jest ciepłolubną rośliną motylkową. Jej nasiona zawierają około 25% tłuszczu. Ponad połowa światowej produkcji pochodzi z USA.

Słonecznik jest rośliną klimatu umiarkowanego ciepłego. Wymaga dobrych gleb.

Bardzo zasobne w tłuszcz są orzeszki ziemne (arachidy). Stanowi on połowę ich masy. Najwięcej uprawia się ich w Chinach, Indiach oraz w USA.

Roślinami strefy umiarkowanej są rzepak i rzepik. Poza strefą umiarkowaną uprawiane są na Wyżynie Dekańskiej w Indiach. Produkuje się z nich głównie oleje techniczne i pasze.

Oliwka jest rośliną basenu Morza Śródziemnego. Głównymi producentami oliwy są Hiszpania, Francja i Włochy.

Palma kokosowa oraz palma oleista uprawiane są w klimacie gorącym wilgotnym. Największymi producentami kopry (wysuszonej zawartości orzecha kokosowego) są Indie, Sri Lanka, Indonezja oraz Brazylia. Palma oleista rośnie głównie w Indonezji i Malezji.

Coraz większą rolę w produkcji roślinnej odgrywają owoce i warzywa.

Producenci niektórych owoców

L.p. ananasy banany cytryny jabłka truskawki porzeczki
1 USA Indie USA Chiny USA Rosja
2 Indie Chiny Meksyk USA Niemcy Niemcy
3 Chiny Brazylia Indie Rosja Rosja Polska
4 Brazylia Indonezja Iran Niemcy Korea Płd. Austria
5 Nigeria USA Brazylia Iran Japonia W.Brytania

Spośród warzyw największe znaczenie mają kapusta, pomidory, ogórki i cebula.

Duże znaczenie w handlu międzynarodowym mają używki: kawa, kakao, herbata i tytoń.

Kawa uprawiana jest na obszarach klimatu zwrotnikowego wilgotnego lub podrównikowego. Jest rośliną cieniolubną. Największy udział w światowej produkcji kawy mają państwa Ameryki Południowej i Azji południowo-wschodniej.

Uprawa kakaowca wymaga klimatu równikowego lub podrównikowego. Głównymi rejonami jego uprawy są wybrzeża Zatoki Gwinejskiej w Afryce, Archipelag Malajski oraz północna część Ameryki Południowej.

Krzewy herbaty uprawiane są w klimacie zwrotnikowym i podzwrotnikowym o dużej wilgotności. Zdecydowanie najwięcej herbaty uprawia się w Azji, mniej w Afryce.

Jedyną używką nieżywieniową jest tytoń. Ma duże wymagania glebowe. Potentatem w jego uprawie są Chiny. Do niedawna dużym producentem tej używ ki było USA, lecz w ostatnich latach produkcja tytoniu w tym państwie gwałtownie spadła.

Podstawową rośliną włóknistą świata jest bawełna. Poza nią uprawia się len, konopie, jutę i agawę.

Bawełna uprawiana jest w strefie klimatów zwrotnikowych lub podzwrotnikowych. Pola bawełniane często wymagają nawadniania. Głównymi producentami bawełny są Chiny, państwa byłego ZSRR, USA, Indie oraz Pakistan.

Len jest rośliną włóknistą klimatu umiarkowanego. Uprawiany jest w krajach europejskich - Irlandii, Holandii, Francji, Polsce, na Litwie i Białorusi oraz w europejskiej części Rosji.

Największymi producentami konopi są Rosja i Indie, juty - Indie i Bangladesz, a agawy (sizalu) - Brazylia, Tanzania i Kenia.

Ważną grupą roślin przemysłowych są rośliny kauczukodajne. Najcenniejszą spośród nich jest kauczukowiec brazylijski. Z jego soku wytwarza się kauczuk naturalny będący surowcem dla przemysłu gumowego. Największymi jego producentami są państwa azjatyckie: Indonezja, Tajlandia i Malezja.

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij