Opracowania.pl PLUS:
Zaloguj się żeby dostać więcej

Zróżnicowanie współczesnych procesów urbanizacyjnych

Podstawową wielkością obrazującą zaawansowanie procesów urbanizacyjnych jest współczynnik (wskaźnik) urbanizacji. Jest to procentowy udział ludności miejskiej w stosunku do ogółu ludności określonego obszaru (państwa, regionu, województwa, powiatu). Na świecie wielkość tego współczynnika jest bardzo zróżnicowana.

Współczynnik urbanizacji w wybranych państwach

Państwo Współczynnik urbanizacji
Belgia 97,4
Kuwejt 96,1
Martynika 95,2
Katar 92,9
Polska 61,8
Papua-Nowa Gwinea 17,6
Kambodża 17,5
Burkina Faso 16,9
Etiopia 15,9
Malawi 15,1

Widoczna jest wyraźna zależność tego współczynnika od poziomu rozwoju gospodarczego państwa. Najwyższe wartości osiąga on w państwach wysoko rozwiniętych (Wielka Brytania, Niemcy, USA), a najniższe w słabo rozwiniętych państwach Afryki i Azji, w gospodarce których dominuje rolnictwo.

W geografii osadnictwa wyróżnia się 4 fazy procesów urbanizacyjnych:

- urbanizacja - cechująca się wzrostem koncentracji ludności w miastach, a następnie aglomeracjach miejskich. Koncentracja ludności związana jest z rozwojem przemysłu, usług oraz infrastruktury technicznej;

- suburbanizacja - charakteryzująca się odpływem ludności z centralnych obszarów aglomeracji miejskich na ich peryferia;

- dezurbanizacja - w fazie tej ludność odpływa również z obszarów peryferyjnych na tereny jeszcze bardziej oddalone. Dzieje się tak wtedy, gdy przemysł przestaje być główną funkcją miastotwórczą, a stają się nią usługi;

- reurbanizacja - zachodzi wyłącznie w krajach wysoko rozwiniętych. Nie zwiększa się już wtedy współczynnik urbanizacji, ale powstają rozległe obszary zurbanizowane (megalopolis) i upowszechnia się miejski styl życia.

Na różnych kontynentach odmiennie przebiegały procesy urbanizacyjne. W związku z tym można wymienić cztery typy przebiegu tych procesów:

Typ europejski - pierwsze miasta powstawały jako miejsca wymiany towarów. Najczęściej działo się to przy szlakach komunikacyjnych, na pograniczu krain o odmiennych cechach środowiska przyrodniczego. Dzięki temu można było dostarczać różnorodne produkty podlegające wymianie handlowej. Zazwyczaj miasta te pełniły również funkcje administracyjne. W XIX wieku głównym czynnikiem miastotwórczym stał się przemysł, a następnie transport i usługi. Wokół dawnych centrów urbanistycznych tworzyły się nowe dzielnice - miasta się rozrastały. W miejscach wydobycia surowców mineralnych powstawały konurbacje. Obecnie wiele miast Europy przeżywa fazę dezurbanizacji.

Typ kolonialno-europejski - dominuje w krajach wysoko rozwiniętych zamieszkanych przez ludność pochodzenia europejskiego (USA, Kanada, Australia, Nowa Zelandia). Miasta tam powstałe nie mają wielowiekowej tradycji. Zalążkami miast były miejsca koncentracji ludności napływającej z Europy, dlatego najczęściej były to wybrzeża. Miasta powstawały na terenach o dobrych warunkach przyrodniczych. Podobnie jak w Europie głównym czynnikiem miastotwórczym prowadzącym do rozrostu miast był przemysł, a następnie transport i usługi. Współczynnik urbanizacji jest duży. Właśnie ten typ urbanizacji wytworzył ogromne struktury miejskie - megalopolis. Mimo to w Kanadzie i Australii istnieją obszary prawie bezludne, pozbawione sieci miejskiej.

Typ japoński - występuje w państwach wysoko rozwiniętych zamieszkanych przez ludność inną niż europejska (Japonia, Hongkong, Singapur). Miasta posiadają wielowiekową tradycję, ale szczególnie intensywnie rozwijały się dopiero w XX wieku. Głównym czynnikiem miastotwórczym był przemysł, a następnie usługi. Również w tym typie powstają rozległe konurbacje, a w Japonii - megalopolis.

Typ urbanizacji państw rozwijających się - ogromny rozwój wielkich miast nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Miasta te przyciągają rzesze ubogiej ludno ści wiejskiej, poszukującej pracy. Prowadzi to do powstawania wokół miast dzielnic nędzy - slumsów, w których panuje ogromne bezrobocie i przestępczość. Slumsy z reguły nie posiadają elementarnej infrastruktury komunalnej, takiej jak wodociągi i kanalizacja.

Na swoich stronach GRUPA INTERIA.PL Sp. z o.o. Sp.k. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych i reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies. Zamknij